TÜRKİYE AMBALAJ SANAYİ ve PAZARI 2010 YILI KISA RAPOR
KISACA TÜRKİYE AMBALAJ SEKTÖRÜ
(2008 değerleri ile revize)
Hazırlayanlar
- Doğan Erberk- Ambalaj Sanayicileri Derneği Genel Sekreteri
- Aslıhan Arıkan Ambalaj Sanayicileri Derneği Araştırma Uzmanı

Ambalaj çok özetle üretilen ürünleri sürdürülebilir şekilde saran, saklayan , stoklayan, taşıyan ve satan bir sınai ürün olarak tanımlanabilir. İster tarım, isterse imalat sanayilerinin diğer dallarında olsun çeşitli sektörlerde üretilen ürünlerin ambalajın tanımındaki işlevleri gerçekleştirebilmesi için bir ambalaja gereksinimi vardır. Bu yönüyle irdelendiğinde tüm imalat sanayilerinde bir lokomotif görevi görür.

Ambalaj sektörünün gelişmişliği ve kişi başına ambalaj tüketimi genel olarak "yaşam standardı ve ekonomik faaliyetlerin göstergesi" olarak da değerlendirilmektedir.

Buna göre 2008 yılında tüm dallarda üretim miktarının 4.798.000 ton ve toplam cironun 6,17 Milyar US Dolar olarak gerçekleştiği tahmin edilmektedir. 2009 yılı için bir hesap yapabilmek pek mümkün olmamakla birlikte herhalde geçen yılın , yani 2008 değerleri civarında olacağı beklenmektedir.

Ambalaj Sektör boyutları

Ambalaj sektörü temel olarak stoğa üretim yapmamaktadır. Üretim siparişlere bağlı olarak yapılmaktadır. Dolayısıyla Üretim-tüketim aynı kabul edilebilir ölçülerdedir.

Diğer yandan üretim rakamları maalesef ülkemizde bulunmayan istatistik veri eksikliği nedeni ile yaklaşık bir yıl sonra sektör ihtisas derneklerinin çalışmaları ve çeşitli kaynaklardan derlenerek elde edilmekte ara dönemler ise bazı varsayımlara bağlı ekstrapolasyonlarla hesaplanmaktadır.

Buna göre 2008 yılında tüm dallarda üretim miktarının 4.798.000 ton ve toplam cironun 6,17 Milyar US Dolar olarak gerçekleştiği tahmin edilmektedir. 2009 yılı için bir hesap yapabilmek pek mümkün olmamakla birlikte herhalde geçen yılın , yani 2008 değerleri civarında olacağı beklenmektedir.

Ambalaj sektörü sınaî ve zirai ürünlerin pazarlanmasına olanak sağlamaktadır. Ortalama % 3 civarındaki maliyet payı nedeni ile yaklaşık 205 Milyar Dolarlık bir üretimin yerel ve küresel pazarlanmasını olanaklı hale getirmektedir.

Malzeme Grubuna göre miktarsal dağılım

Ambalaj sektörü ihracatı TUIK tarafından yayınlanan 2008 değerleri ne göre Serbest bölgelere yapılan ihracatlar hariç olmak üzere 2.195.000.000 USD , Serbest Bölgelere yapılanlar dahil 2.245.000.000 $ olmuştur. Toplam ihracat miktarındaki artış kadar ülke sayısındaki artış da dikkat çekicidir. 2007 yılında 140'a yakın ülkeye yapılan ihracatlar 2008 yılında 160 ı aşkın ülkeye gerçekleşmiştir.

2008 yılında Ambalaj sektörü ithalatı ise yalnız ambalaj yerine geçenler: 516.000.000 $ veya 379.000.000 € olmuştur. Ambalaj sektörüne yönelik hammaddeler de dikkate alındığında sektör ithalatları dahil 2.214.000.000 $ veya 1.624.000.000 € dış alım sektörün önemli ara malı gereksinimine dikkat çekmektedir.

Ambalaj Sektör boyutları

Kişi başına tüketim 2007 yılında yaklaşık 75 $/kişi iken 2008 yılında yaklaşık 86 $/kişi olarak hesaplanmakta olup aşağı yukarı Dünya ortalamasıdır. Buna karşılık halen Doğu Avrupa ortalaması olan 130 $/kişinin oldukça altındadır. Hele 350-400 $ Kuzey Amerika ve Kanada ile 550 $ olduğu söylenen Japonya ile kıyaslandığında alınacak çok yol olduğu görülebilecektir. Ancak bu yol Türkiye'deki ambalaj sanayinin teknolojik gelişmişlik seviyesi dikkate alındığında esas olarak ambalaj sanayindeki kapasite yetersizliğinden değil de imalat sanayinde çeşitlenmeye bağlıdır. Halen ithal yolu ile piyasaya sürülen yeni ihtiyaç ürünleri Türkiye'de üretilmeye başladıkça "yaşam standart göstergesi" yükselecektir. Çünkü Türk Ambalaj Sektörü gerek yapısal gerekse teknolojik açıdan yerli imalat sanayinin gereksinimlerini karşılayabilecek yeterlilikte olmasına karşın bugün ithal edilen ihtiyaç maddeleri kendi ambalajları ile gelmektedirler.

İstihdam ve Firma sayısı

Sektör de yaklaşık irili ufaklı 2850 işyerinde 90-100.000 kişinin çalışmakta olduğu tahmin edilmektedir. Emek yoğun olmayıp daha ziyade teknoloji ağırlıklı bir sektördür.

Firmaların bölgesel dağılımı

Ambalaj firmaları imalat sanayilerine oldukça yakında kuruludurlar. En yoğun olarak Istanbul büyük alanında , daha sonra sırasıyla İzmir/Manisa da ve daha sonra da Anadolu'da muhtelif yerlere dağılmıştır.

Ekli tabloda 2008 başında yapılan bir incelemeye göre ülkemizdeki dağılım görülebilir.

Rakamlar herhangi bir kapasite ağırlığı olarak yorumlanmamalıdır. Yalnız firma adedi olarak değerlendirilmelidir. Dolayısıyla bir bölgedeki tek bir bir firma o bölgedeki çok sayıdaki firmanın toplam sayısındaki kapasiteye sahip olabilir.




AMBALAJ DERNEKLERİ FEDERASYONU ve AMBALAJ SEKTÖRÜNDE MESLEKİ ÖRGÜTLENME

Yalnız Avrupa Birliği rüzgârı ile değil son 8-10 yıl içinde giderek artan oranda dış piyasalara açılma ile birlikte endüstriyel açıdan gelişmiş toplumlardaki ihtiyaçlar doğrultusunda Türkiye'mizde de gönüllü örgütlenme yaygınlaşmaktadır. Özellikle kamu sektörünün yerini almak değil, rantabilite ve demokrasi bağlamında küçülmesi istenen devlet, kamu sektörüne kendini ifade edebilmek, gereğinde değişimlerden kaynaklanan zorluklara destek ya da çözümlere katkıda bulunmak amacı ile oluşturulan gönüllü üyelik esasına göre kurulan mesleki sivil toplum örgütlenmeleri endüstriyel gelişimimiz için giderek önem kazanmaktadır.

Bu örgütlenmelerin sonucunda bireysel kuruluşların yoğun, kimi zaman da negatif etkili, yıpratıcı rekabetten asgari müştereklerde birleşmeye olanak bulabildikleri platformlarda birleşmeleri mümkün olabilmektedirler.

Türkiye Ambalaj Sektörümüzde Örgütlenmeler

Geçtiğimiz 3 yıl boyunca yapılan çalışmalar sonucunda meslek kategorileri açısından çok çeşitlilik gösteren ambalaj sektörümüz farklı üyelik esaslarında olmakla birlikte pek çok endüstriyel açıdan gelişmiş ülkeye oranla dikey örgütlenmesini tamamlamış görünmektedir.

Bu yapı farklı üyelik statülerine göre aşağıdaki gibi sınıflandırılabilmektedir.

A. Halen ambalaj sektöründe faaliyet gösteren Gönüllü Üyelik esasına göre oluşmuş Sivil Toplum örgütlenmeleri şöyle sıralanabilmektedir.

ASD - Ambalaj Sanayicileri Derneğiwww.ambalaj.org.tr
AMD - Ambalaj Makinecileri Derneğiwww.amd.org.tr
ESD- Etiket Sanayicileri derneğiwww.esd.org.tr
FASD - Fleksibıl Ambalaj Sanayicileri Derneğiwww.fasd.org.tr
ISOMDER - İstanbul Oluklu Mukavva Üreticileri Derneğiwww.isomder.org
KASAD - Karton Ambalaj Üreticileri Derneğiwww.kasad.org
MASD - Metal Ambalaj Sanayicileri Derneğiwww.metalambalaj.org.tr
OMÜD - Oluklu Mukavva Üretcileri Derneğiwww.omud.org.tr
SEPA - Sert Plastik Ambalaj Sanayicileri Derneğiwww.sepa.org.tr
TÜRKFIBKA - Büyük Torba Üreticileri Derneği(halen Pasif)


B. Kendi ana sektörleri olmakla beraber ambalaj konusunda da önemli çalışma yapan ilgili dernekler:

ASAD- Aerosol Sanayicileri Derneğiwww.aerosolturk.org
BASEV - Basım Sanayi Eğitim Vakfıwww.basev.org.tr
CAMSIAD - Cam Geri Dönüşüm ve İş Adamları Derneği(halen pasif)
ÇEVKO - Çevre Koruma ve Ambalaj Atıkları Değerlendirme Vakfıwww.cevko.org.tr
EGEPLASDER - Ege Plastik Sanayicileri Dayanışma Derneğiwww.egeplasder.org.tr
KMO- Kimya Mühendisleri Odası Ege Bölge Şubesiwww.kmo.org.tr/ege/
PAGEV - Plastik Araştırma ve Geliştirme ve Eğitim Vakfıwww.pagev.org.tr
PAGDER - Plastik Sanayicileri Derneğiwww.pagev.org.tr/pagder/main.asp
PÜD - Polistren Üreticileri Derneğiwww.pud.org.tr
TALSAD - Türkiye Aluminyum Sanayicileri Derneğiwww.talsad.org.tr

C. Yasa ile oluşmuş örgütlenmeler

Orta Anadolu Ihracatçı Birlikleri içinde Makine Sektörü (OA Makine ve Aksamları ihracatçıları Birliği) gurubu içinde ambalaj makinecileri etkin çalışma yapmaktadırlar. www.makinebirlik.com

IIB- İstanbul Ihracatçılar Birliği ambalaja ilişkin önemli bir proje geliştirmiştir. Bu proje Türk ambalaj sektörünün Rusya Federasyonunda tanıtımı projesidir. www.turkishpackology.com

Aynı proje için Avrupa (Fransa hedef alınarak yeni bir çalışma da başlatılmıştır)
Yukarıda anılan bireysel ve yatay örgütlenmelere ek olarak dikey örgütlenmeler de oluşmuştur.

D. Dikey örgütlenme - Üst Kuruluşlar

2006 yılından itibaren örgütlenmeler dikey olarak iki yönde gerçekleşmiştir.

Birincisi , TOBB bünyesinde kullanılan NACE kodlamasına göre bir meslek grubu olarak görünmemesine karşın TOBB nezdinde Ambalaj Sektör Meclisi olarak kurulmuştur. Önemli sayıdaki üyesi yukarıda adı geçen gönüllü üyelik esasına göre oluşmuş STK larda üye olan Ambalaj Sanayi kuruluşlarının ve ilgili kamu kuruluşlarının temsilcilerinden oluşan TOBB Ambalaj Sektör Meclisinde bir süredir kesinti olmakla beraber yapılan toplantılarla ambalaj sektörünün konuları hakkında çözümler üretilmesine yönelik çalışmalar yapılmaktadır.

Dikey örgütlenmede diğer oluşum ise doğrudan gönüllü üyelik esasa göre kurulmuş örgütler olan AMD, ASD, ESD , FASD, KASAD, MASD, OMÜD , SEPA dernekleri 2006 yılında Ambalaj Dernekleri Federasyonunu kurarak Mayıs 2007 den bu yana aktif çalışmalara başlamışlardır. ADF- Ambalaj Dernekleri Federasyonu Yönetim Kurulunda, Ambalaj Sanayicileri Derneğinde de görülen geniş tabanlı bir sektörel temsil öngörülmüş olup, ADF Yönetim Kurulunda her alt sektör derneği başkan düzeyinde kendi sektörünü temsil etmektedir. ADF üye ihtisas sektörü derneklerinin tamamını ilgilendireceği hususunda tam mutabakat ile berlilenen konuları gündemine alarak görüşmektedir. Bütün üyelerin gündeme alınmasında mutabık olmadıkları konular görüşülmemektedir.

Ambalaj sektöründe bir konsensüs platformu işlevi gören ADF kendi dikey örgütlenmesini de tamamlayarak TURKONFED 'e katılmış ve bir Yönetim Kurulu üyeliği edinmiştir. Bu sayede Ambalaj sektörü bir yanda TOBB bünyesinde, bir meslek kategorisi olmamasına karşın, bir sektör meclisine sahip olurken, diğer yandan da Gönüllü üyelik esasına göre oluşmuş Sivil Toplum Örgütlenmesinde Türkiye'de Dernekler yasasının öngördüğü en üst düzeyde temsil edilebilen örgütlenmeye sahip bir sektör haline gelmiştir. (www.turkonfed.org)

Ambalaj Sektörümüz ulusal örgütlenmesini yanında Uluslar arası örgütlenmelerini tamamlamış bulunmaktadır. Yine de bilgi edinmede ve mükerrer çalışmaları azaltarak kaynak tasarrufuna yardımcı olan uluslar arası çalışmalara katılım oldukça sınırlıdır.

Derneklerin bilinen uluslararası çalışmaları şunlardır:

OMÜD- Oluklu Mukavva Üreticileri Derneği

  • FEFCO European Federation of Corrugated Board Manufacturers (Avrupa Oluklu Mukavva Üreticileri Federasyonuna üyedir ve bir Yönetim Kurulu üyeliği vardır. www.fefco.org
  • RESY Organisation für Wertstoffentsorgung GmbH (Özel olarak oluklu mukavva üretiminde ihtiyaç duyulan Almanya kapsamlı kağıt ve karton geri dönüşüm organizasyonuna Türkiye'den üyedir. www.resy.de

KASAD- Karton Ambalaj Üreticileri Derneği

  • ECMA European Carton Makers Association (Avrupa Karton Yapımcıları Derneği) üyedir. www.ecma.org

ESD - Etiket Sanayicileri Derneği

  • FINAT Féderation Internationale des fabricants et transformateurs d'Adhésifs et Thermocollants (Kendinden yapışkanlı etiket üreticileri ve işleyicileri Uluslararası Federasyonuna Üyedir. Yönetim kurulunda bir üyesi vardır. www.finat.com

PAGEV Plastik Araştırma ve Geliştirme ve Eğitim Vakfı ile PAGDER - Plastik Sanayicileri Derneği

  • EuPC European Plastic Convertors Avrupa Plastik İşleyicileri Birliği üyesidir www.plasticsconverters.eu

ASD- Ambalaj Sanayicileri Derneği

  • WPO- World Packaging Organization - Dünya Ambalaj Örgütünde tam üyedir ve direktörler kurulunda aktif olarak temsil edilmektedir. Bu örgüte Türkiye'den TSE de üyedir. www.worldpackaging.org
  • IAPRI International Association of Packaging Research Institutes (Ambalaj Araştırma Enstitüleri Uluslararası Birliği) www.iapriweb.org
  • ICPP International Confederation of Plastic Packaging Manufacturers (Tehlikeli Maddelerin taşınmasında kullanılan Plastik Ambalaj Üreticileri Uluslararası Konfederasyonu) www.icpp.org
  • IPPO - International Packaging Press Organization , Uluslararası Ambalaj Basını Örgütü ASD nin düzenli Ambalaj Bülteni isimli yayınının üç çalışanı IPPO'da gerçek kişi olarak üyedir. www.ippopress.com
  • SPE- Society of Plastic Engineers , Plastik Mühendisleri Topluluğu, mesleki gelişmeyi faaliyet edinmiş olan bu topluluğun Türkiye'de örgütlenmesine ön ayak olunmakta olup Türkiye grubunun Başkanlığı bir ASD uzmanı tarafından deruhte edilmektedir. www.4spe.org

Ambalaj Sektörü Ana Konular olarak aşağıdaki başlıklar ve Bakanlıklar ile çalışmalar yapmaktadır

Ambalaj ve Gıda İlişkisi, Gıda ile Temas Eden Maddelere ilişkin düzenlemelerde , Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile;

Ambalaj ve Temizlik Ürünleri ile ilişkili konularda Sağlık Bakanlığı ile;

Ambalaj ve Tüketicinin Korunması ile ilişkili konularda Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile;

Tehlikeli ve Özellikli Maddelerin Taşınmasında Kullanılan Endüstriyel Ambalajlara ilişkin konularda Ulaştırma Bakanlığı ile;

Ambalaj Atıklarının Yönetimine ilişkin konularda Çevre ve Orman Bakanlığı ile ve nihayet Ambalaj Sektörünün Küresel Rekabet Gücünün Arttırılmasına yönelik konularda ise Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı ve Dış Ticaretten Sorumlu Bakanlık nezdinde çalışmalar yapmaktadır.
ç
Copyright © 2007 ASD - All rights reserved. Design by ASD
| | | | | |