2. Ambalaj Hakkında Yanlış Bilinenler?

Çoğumuz için ambalajlar görünmezdir. Ürünlerin ambalajlar ile süslendiğini görürüz ama ambalajın kendisinin detaylarını fark etmeyiz. Yine de, son yıllarda ambalajlamada gerçekleştirilen ilerlemeler sayesinde modern yaşam da derinden etkilenmiştir.

Haftalık alışveriş sepetlerinde modern ambalaj çeşitlerinin birçoğuna rastlarız. Çorba ambalajları, konserve kutuları, salamları koruyan vakumlu paketler, torbaya konulan şeker, karton kutudaki mısır gevreği, reçel ve kahve kavanozları, folyolu ve karton ambalajlarda çay, katlanabilir tüpte diş macunu, plastik şişede yıkama sıvısı, hava geçirmez paketlerde bisküvi.

Bir dahaki alışverişimizde şu soruların cevaplarını düşünelim.

v Ambalaj olmasaydı ne kadar çok gıdanın ziyan olacağını biliyor muyuz?

v Yaşamın ne kadar pahalı ve zor olacağını düşünebiliyor muyuz?

v Ambalajlar olmasaydı ne kadar çok ürün biz tüketicilere gelinceye kadar kullanılamaz duruma gelirdi?

v Tüketicilerin bu atıkların daha da azaltılmasında nasıl rol oynayacağını hiç düşündünüz mü?

v Eşyaları nasıl saklardınız?

v Gıdanın taze olduğundan emin olabilir miydiniz?

v Son kullanma tarihi veya pişirme talimatını nerede bulabilirdiniz?

Aslında, ambalaj malzemesi ürün imalatçısı için, dağıtımcı, perakendeci ve son olarak da tüketici için maliyetlerin azaltılmasına birçok açıdan yardımcı olur.

İmalat aşamasında, otomatik dolum hatları için tasarlanmış ambalaj malzemesi kullanılarak işgücü maliyetinden büyük oranda tasarruf edilebilir. İyi ambalajlanan mallar hasarlanmadığı ve neredeyse hiç atık yaratmadığı için ürünün yenisiyle değiştirme maliyetinden de tasarruf sağlanır.

Dağıtım Araçlarında ve depolarda mekânın en iyi şekilde kullanılmasını sağlayan ambalaj sayesinde dağıtıcılar da nakliye, yakıt ve enerji maliyetlerinden tasarruf ederler. Yakıt ve enerji tasarrufu da çevrenin iyileştirilmesine yardımcı olur.

Ancak modern ambalajların sağladığı kolaylığa ve daha sağlıklı bir yaşam için yaptığı önemli katkılara rağmen, ambalaj malzemeleri çevrecilerin başlıca hedeflerinden biri olmuştur. Ambalaj “atıkları” konusu, ambalaj sayesinde ziyan olmaktan kurtulan maddelerden ve ambalajın topluma getirdiği faydalardan daha çok tartışılmaktadır.

Ambalaj hakkında yanlış bilinenlerden bazıları ve doğruları:

HURAFE:

v Ambalaj malzemeleri bir yığın atığa ve çöpe neden olur.

GERÇEK:

v Ambalaj malzemelerinin ürünleri hasardan, bozulmaktan, kirlenmekten, çalınmaktan ve yasa dışı kurcalanmaktan koruyarak önlediği atık miktarı, kendisinin neden olduğu atık miktarından çok daha fazladır.

v Türkiye’de ambalaj malzemeleri katı atıkların ağırlıkça %32’dan daha azını oluşturmaktadır.

v Çevre kirliliğine neden olan ambalaj malzemesi değil insanlardır. Kirlilik çevresel değil sosyal bir sorundur.

v Ambalaj ürünlerin bozulmasını önler ve böylece atık miktarını da azaltır.

HURAFE:

o Ambalaj olmasa ürünlerin maliyeti düşer.

o Gıdalar ambalajsız daha mı ucuz olur?

GERÇEK:

v Gıda maddeleri başta olmak üzere birçok ürünün maliyeti artar ve müşteriye ulaştığında kullanılamaz halde olur.

v Ürünlerin üreticiden tüketiciye verimli ve güvenli biçimde aktarılması ve enerjiden, zamandan ve işgücünden tasarruf sağlanması için ambalaj şarttır.

HURAFE:

v Ambalaj olmasa da olur.

GERÇEK:

v Modern ambalaj malzemesi bir gıdadan diğerine koku ve tat geçmesini de önler. Markete seyrek gidilen ve gıdaların evdeki buzdolabında ya da derin dondurucuda depolandığı kalabalık evler için bu önemli bir faktördür.

v Gıdaların korunması çok önemlidir. Örneğin, Dünya Sağlık Örgütüne göre, gelişen dünyanın bazı yerlerinde besinlerin tahminen %30-50’si yetersiz depolama, dağıtım ve ambalajlama koşulları nedeniyle çöpe gitmektedir. İngiltere’de bu oran en çok %2-3’tür.

v Sonuçta bütün bu tasarruflar tüketiciye aktarılır. Tüketici için diğer bir tasarruf kapısı da ağırlığın ve fiyatın açıkça yazılı olduğu ve büyük porsiyonlara gereğinden fazla para verilmesini önleyen “porsiyonlu ambalaj”dır.

Ambalajın çevreye etkisini anlamak için geliştirilen Çevresel Yaşam Döngüsü Analizi, bir ürünün yaşamının her aşamasında ne kadar enerji ve hammadde kullanıldığını ve ne kadar (katı, sıvı ya da gaz) atığın ortaya çıktığını belirlemenin bir yoludur. Bu metot üzerinde çeşitli tartışmalar olmasına rağmen uygulamalarının arttığı görülmektedir.

Bu analizin başlıca amacı bir ürünün ya da prosesin kullanılan enerji ve hammaddeler ve üretilen atıklar bakımından çevreye etkisini azaltmak için nerelerde iyileştirme yapılabileceğini belirlemektir.